Aσημένια Οικονομία : Γενικές Αρχές

Η αξιοσημείωτη αύξηση του προσδόκιμου ζωής αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα του τελευταίου αιώνα στον ανεπτυγμένο κόσμο, σε σύγκριση με τον προηγούμενο. Υπολογίζεται ότι το προσδόκιμο ζωής για τους άνδρες είναι 78,5 έτη και για τις γυναίκες 83,5, ενώ οι προβολές στο μέλλον, που γίνονται για λόγους οικονομικού και πολιτικού σχεδιασμού δείχνουν ότι τα άτομα που έχουν υγιεινές συνήθειες βίου, θα ζουν περισσότερο από τα 90 έτη.

του Ηρακλή Καραγεώργου 

Οδοντίατρος, MBA, Executive MBA

 

Την ίδια στιγμή και εξαιτίας της αύξησης του προσδόκιμου ζωής, τα έτη συνταξιοδοτικής ζωής έχουν αυξηθεί στα 18 για τους άνδρες και στα 22,5 για τις γυναίκες. Αυτό το γεγονός, σε συνδυασμό με τη μείωση του ρυθμού των γεννήσεων κάτω από το όριο αντικατάστασης του 2,1, οδηγεί στην αύξηση της αναλογίας, στον γενικό πληθυσμό, των ατόμων άνω των 65 (OECD 2017).  

Οι δημόσιες δαπάνες για την τρίτη ηλικία αυξάνονται συνεχώς και στην ΕΕ αντιπροσωπεύουν ήδη το 25% του ΑΕΠ, ή περίπου το 50% των δαπανών της γενικής κυβέρνησης. Το ποσοστό αυτό προβλέπεται να αυξηθεί κατά περισσότερο από τέσσερις μονάδες του ΑΕΠ μέχρι το 2060 (Eurostat, 2019). 

Λαμβάνουμε επίσης υπόψη ότ,ι η δυνατότητα των προσωπικών δαπανών των νυν ηλικιωμένων, που ανήκαν στη γενιά των baby boomers, υπολογιζόταν το 2020 στο ποσόν των 15 τρισεκατομμυρίων δολαρίων και σε συνδυασμό με τις δημόσιες δαπάνες, αναδύεται μία νέα οικονομική περιοχή που καλείται «ασημένια οικονομία». 

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δημιουργήσει συγκεκριμένο άξονα πολιτικής μέσω της Πρωτοβουλίας AHA, μέρος της οποίας είναι η ανάπτυξη της ασημένιας οικονομίας. Μάλιστα, έχει δημιουργήσει και σχετικό Οδικό Χάρτη από το 2015 (EU, 2015).Γι’αυτούς τους λόγους, η συγκεκριμένη δημογραφική τάση δεν θα πρέπει να θεωρείται ως απειλή, αλλά αντίθετα ευκαιρία οικονομικής μεγέθυνσης. 

Η «ασημένια οικονομία» εστιάζει στη δημιουργία και προμήθεια προϊόντων και υπηρεσιών που απευθύνονται στον πληθυσμό των ηλικιωμένων και έχουν στόχο να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και τη δυνατότητα ανεξάρτητης διαβίωσης, δημιουργώντας την ίδια στιγμή τις κατάλληλες συνθήκες και το ανάλογο φιλικό περιβάλλον, ώστε οι άνθρωποι άνω των 60, να ευδοκιμούν εργαζόμενοι, να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων, να επηρεάζουν τις τάσεις της αγοράς ως καταναλωτές και να ζουν μία ζωή γεμάτη ενέργεια, παραγωγικότητα και υγεία (Illario et al. 2016). 

Ακόμα περισσότερο, που αυτοί οι πληθυσμοί των ηλικιωμένων έχουν βιώσει, μέσα στο χρόνο, σημαντικές παγκόσμιες αλλαγές στο επιχειρηματικό περιβάλλον, σχετικά με τους κανόνες της εταιρικής διακυβέρνησης και της επιχειρηματικής ηθικής.  

Οι τομείς ανάπτυξης της «ασημένιας οικονομίας» μπορούν να είναι, μεταξύ άλλων, υπηρεσίες φροντίδας υγείας και ευζωίας, δημιουργία δομών-κατοικιών ειδικά σχεδιασμένων για την ανεξάρτητη και την υποβοηθούμενη διαβίωση, συνεχιζόμενης εκπαίδευσης, βιοτεχνολογίας, ψηφιακής τεχνολογίας και άλλα.

 

Από την άλλη πλευρά για να επιτευχθεί η ικανοποίηση των εξειδικευμένων αναγκών των ηλικιωμένων, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη, με ιδιαίτερη προσοχή, πολλοί παράγοντες, όπως οι συγκεκριμένες ανάγκες ψυχικής υγείας και υποστήριξης, θέματα νομικής και κληρονομικής φύσης, η δυνατότητα της συμμετοχής τους σε λειτουργίες εθελοντισμού με στόχο την κοινωνική ευημερία κλπ. 

Για τους παραπάνω λόγους, στον τρόπο προσέγγισης και ανάλυσης της αγοράς,στη διερεύνηση και καθορισμό των επιμέρους υποομάδων των ηλικιωμένων καταναλωτών και στη δημιουργία αποτελεσματικών στρατηγικών marketing, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, με ιδιαίτερη προσοχή, η ετερογενής φύση των ηλικιωμένων, αναφορικά με τις προσωπικές τους αξίες και τον τρόπο ζωής τους.
(Guido et al. 2018).

Πρέπει να επισημανθεί επίσης ότι, η «ασημένια οικονομία» έχει οδηγήσει σε μία παγκόσμια τάση μετασχηματισμού των πολιτικών απασχόλησης, ενθαρρύνοντας τους ηλικιωμένους να συνεχίσουν να εργάζονται (Sonnet et al. 2014). 

Με τον μετασχηματισμό των τρόπων απασχόλησης θα μπορούν να δημιουργούνται ευκαιρίες, ώστε οι ηλικιωμένοι να μπορούν να παραμένουν παραγωγικά μέλη της κοινωνίας, προσθέτοντας αξία στο Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν και ζώντας μία ζωή που θα οδηγεί στην αυτοπραγμάτωση. 

Βιβλιογραφία

Thanopoulos J., Petratos P.,Business Ethics Theory 2020, ch.8, pp.207-208

European Scaling-up Strategy in Active and Healthy Ageing, The European Innovation Healthcare expenditure statistics, Eurostat, April 2019 Partnership on Active and Healthy Ageing, EU, 2015.

Guido G., Pichierri M ., Pino G ., Conoci R . 2018, “The Segmentation of Elderly Consumers: A Literature Review”, J Customer Behaviour , V. 17, N. 4, p. 257.

Illario M., Vollenbroek-Huten M., William Molloy M., Mendetito E., Laccarino M., Eklund P. 2016, “Active and Healthy Ageing and Independent Living”, J Aging Res.
8062079.

Pensions at a Glance 2017: OECD and G20 Indicators, OECD 2017, 5. Demographic and Economic Context, pp 120,128.

Sonnet A., Olsen H., Manfredi T., “Towards More Inclusive Ageing and Employment Policies: The Lessons from France, The Netherlands, Norway and Switzerland”, DE
Economist, 162:315-339, 2014.